Boyun Diseksiyonu (Lenf Nodu Cerrahisi)
Boyun Diseksiyonu (Lenf Nodu Cerrahisi)
Boyun Diseksiyonu Nedir?
Boyun diseksiyonu; baş ve boyun bölgesinde kanser hücrelerinin lenf bezlerine yayılması (metastaz yapması) durumunda, bu lenf nodlarının cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Baş ve boyun kanserleri doğrudan boyun lenf bezlerine yayılma eğilimindedir. Bu nedenle kanser tedavisinin önemli bir aşaması, metastazın kontrol altına alınması için yapılan boyun diseksiyonudur.
Boyun diseksiyonu; tümörün evresine, konumuna ve yayılım derecesine göre farklı şekillerde uygulanabilir. Amaç, kanserli dokunun tamamen temizlenmesi ve hastalığın ilerlemesinin durdurulmasıdır.
Lenf Nodları Neden Alınır?
Lenf bezleri bağışıklık sisteminin bir parçasıdır ve kanser hücreleri sıklıkla bu bezlere yerleşir. Boyunda metastaz geliştiğinde:
Tedavi edilmezse hastalık ilerler
Bölgesel yayılım ve ağrı riski artar
Tümör ilerledikçe cerrahi zorluk ve komplikasyon riski yükselir
Bu nedenle lenf nodlarının cerrahi olarak çıkarılması, kanser tedavisinde kritik rol oynar.
Hangi Kanserlerde Boyun Diseksiyonu Yapılır?
Boyun diseksiyonu özellikle aşağıdaki kanser türlerinde uygulanır:
Gırtlak (larenks) kanserleri
Ağız boşluğu kanserleri
Tiroit kanserleri
Yutak (orofarenks, hipofarenks) kanserleri
Burun ve sinüs kanserleri
Tükürük bezi kanserleri
Baş–boyun deri kanserleri (ileri evrelerde)
Bazı hastalarda lenf bezi metastazı klinik olarak belirgin olmasa bile risk faktörlerine göre profilaktik boyun diseksiyonu yapılabilir.
Boyun Diseksiyonu Çeşitleri Nelerdir?
Boyun diseksiyonu; çıkarılan lenf nodlarının sayısına ve korunması gereken dokulara göre sınıflandırılır:
1. Radikal Boyun Diseksiyonu
Tüm lenf nodu gruplarıyla birlikte; sternokleidomastoid kas, internal juguler ven ve spinal aksesuar sinirin çıkarıldığı geniş kapsamlı bir operasyondur. İleri evre metastazlarda uygulanır.
2. Modifiye Radikal Boyun Diseksiyonu
Lenf nodları çıkarılır, ancak kas ve damar gibi yapılar korunabilir. Fonksiyonel kayıpları azaltmayı hedefler.
3. Selektif Boyun Diseksiyonu
Metastazın beklenen bölgesine göre sadece ilgili lenf grupları çıkarılır. Erken evre hastalarda yaygın olarak tercih edilir.
Cerrahi yöntemin seçimi tümörün bulunduğu bölgeye, evreye ve hastanın genel durumuna göre planlanır.
Boyun Diseksiyonu Nasıl Yapılır?
Genel anestezi ile gerçekleştirilir.
Boyun bölgesinde uygun bir kesi ile lenf nodlarına ulaşılır.
Kanserli veya riskli lenf bezleri çıkarılır.
Sinir, damar ve kas dokuları mümkün olduğunca korunur.
Bazı vakalarda aynı seansta primer tümör de çıkarılabilir.
Ameliyat süresi yapılacak işlemin kapsamına göre 1–4 saat arasında değişebilir.
Teşhis ve Cerrahi Planlama Nasıl Yapılır?
Boyun diseksiyonundan önce klinik değerlendirme ve görüntüleme önemlidir:
Ultrasonografi
BT veya MR
PET–CT (yayılım değerlendirmesi için)
Muayene ve endoskopik inceleme
Biyopsi sonucu ve patolojik evreleme
Tüm bulgular tedavi planını şekillendirir.
Boyun Diseksiyonu Sonrası İyileşme Süreci
Hastanede kalış genellikle 2–4 gündür.
İlk günlerde boyun hareketlerinde kısıtlılık olabilir.
Ağrı kontrolü ve yara bakımı sağlanır.
Boyun bölgesinde uyuşma veya sertlik hissi görülebilir.
Sinirlerin korunmasına bağlı olarak omuz hareketlerinde geçici zayıflık yaşanabilir.
Normal aktivitelere dönüş birkaç hafta içinde mümkündür.
Gerekirse ameliyat sonrası fizyoterapi uygulanabilir.
Boyun Diseksiyonunun Riskleri ve Olası Komplikasyonları
Her cerrahi işlemde olduğu gibi boyun diseksiyonunda da riskler mevcuttur:
Enfeksiyon
Kanama
Lenf sıvısı birikimi (seroma)
Omuz fonksiyonlarında zayıflık (aksesuar sinir etkilenmesi)
Boyunda his kaybı
Ameliyat izi
Deneyimli bir cerrahi ekip ile risk oranı önemli ölçüde azaltılabilir.
Boyun Diseksiyonu Tek Başına Yeterli mi?
Cerrahi çoğu hastada temel tedavi olsa da bazı durumlarda ek tedaviler uygulanabilir:
Radyoterapi
Kemoterapi
Hedefe yönelik tedaviler
Tedavi protokolü tümörün tipine ve evresine göre belirlenir.
Boyun Diseksiyonu Ölümcül Bir Durumun İşareti midir?
Boyun diseksiyonu, kanserin boyun lenf bezlerine ulaştığının göstergesidir. Bu durum daha ileri evreye işaret edebilir; ancak cerrahi tedavi, yaşam süresi ve sağ kalımı anlamlı ölçüde artırır. Erken müdahale edilen hastalarda uzun dönem sonuçlar oldukça başarılı olabilir.
Boyun Diseksiyonu ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Boyun diseksiyonu sonrası iz kalır mı?
Evet, cerrahi kesi izi olur ancak zamanla belirginliği azalır.
Ses veya yutma etkilenir mi?
Primer tümörün yerine göre etkilenebilir, ancak boyun diseksiyonu tek başına ses tellerini bozmaz.
Ameliyat sonrası yaşam kalitesi nasıl olur?
Fonksiyonların korunmasına bağlı olarak yaşam kalitesi iyi seviyede korunabilir.
Lenf nodu tamamen temizlenirse kanser geri gelir mi?
Nüks riski tümör evresi ve biyolojik özelliklerine bağlıdır. Düzenli takip esastır.