Tükürük Bezi Kanserleri Cerrahisi
Tükürük Bezi Kanserleri Cerrahisi
Tükürük Bezi Kanseri Nedir?
Tükürük bezi kanserleri, baş ve boyun bölgesinde tükürük üretiminden sorumlu olan büyük ve küçük tükürük bezlerinde gelişen kötü huylu tümörlerdir. En sık görülen yerleşim alanı kulak önünde bulunan parotis bezi, ardından çene altı bölgesindeki submandibular bezi ve ağız içindeki minör tükürük bezleridir.
Bu kanser türü nispeten nadir görülmesine rağmen, tümör yapısı itibarıyla farklı agresiflik düzeylerinde olabilir. Bu nedenle erken tanı ve uygun cerrahi tedavi başarı için kritik öneme sahiptir.
Tükürük Bezi Kanseri Neden Olur?
Kesin nedeni bilinmemekle birlikte bazı risk faktörleri tanımlanmıştır:
İleri yaş
Radyasyona maruz kalma
Kimyasal madde temasları
Genetik yatkınlık
Bağ dokusu hastalıkları
Bazı viral enfeksiyonlar
Çoğu hastada belirgin bir risk faktörü bulunmayabilir.
Tükürük Bezi Kanseri Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler tümörün büyüklüğüne, yerine ve yayılma durumuna göre değişebilir. Sık görülen bulgular:
Kulak önünde veya çene altında kitle
Yüzde veya boyunda ağrı
Kitle üzerinde büyüme veya sertleşme hissi
Yüz sinirinde zayıflık (ağız köşesinde düşme, göz kapağı kapanamama)
Ağız içinde şişlik
Çiğneme veya yutma güçlüğü
Boyunda lenf nodu büyümesi
Yüz sinirinin etkilenmesi, özellikle parotis tümörlerinde önemli bir uyarı işaretidir.
Tükürük Bezi Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?
Muayene
Kitle büyüklüğü, sertliği ve yüz siniri fonksiyonları değerlendirilir.
Görüntüleme
Ultrasonografi
Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
Bilgisayarlı tomografi (BT)
PET–CT (yayılım değerlendirmesi için)
Biyopsi
Kesin tanı için ince iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB) veya doku biyopsisi yapılır.
Patoloji İncelemesi
Tümör tipi, derecesi ve yayılımı tedavi planını belirler.
Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Tükürük bezi kanserlerinde en etkin tedavi yöntemi cerrahidir. Cerrahi yaklaşım; tümörün yerine, boyutuna ve sinir dokularına yakınlığına göre değişir.
1. Parotidektomi (Parotis Bezi Ameliyatı)
Parotis bezindeki tümörlerde bezin kısmi veya tam çıkarılması işlemidir. En kritik adımlardan biri yüz sinirinin korunmasıdır.
Süperfisyal parotidektomi: Tümör yüzeyel lobda ise uygulanabilir.
Total parotidektomi: Tüm bez tutulduysa tercih edilir.
Yüz siniri tümör nedeniyle hasar görmüşse rekonstrüksiyon gerekebilir.
2. Submandibular Bezi Rezeksiyonu
Çene altı bölgesindeki tümörlerde beze cerrahi ulaşım sağlanır ve tümör çıkarılır.
3. Minör Tükürük Bezi Tümörü Cerrahisi
Ağız içinde veya damakta yer alan lezyonlar cerrahi olarak çıkarılır. Gerekirse rekonstrüksiyon eklenebilir.
4. Boyun Diseksiyonu (Lenf Bezi Cerrahisi)
Kanser lenf bezlerine yayılmışsa boyun bölgesindeki nodlar cerrahi olarak çıkarılır.
5. Radyoterapi ve Kemoterapi
Bazı ileri evre vakalarda cerrahi sonrası ek tedavi gerekebilir. Cerrahiyle tamamen çıkarılamayan veya agresif tip tümörlerde uygulanabilir.
Ameliyat Süreci Nasıl İşler?
Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Süre, tümörün yapısına göre değişir:
Parotis ameliyatı ortalama 2–4 saat
Submandibular bez ameliyatı 1–2 saat
Ağız içi minör bez ameliyatları daha kısa sürelidir
Cerrahi sırasında sinir yapılarının korunması ve tümörün yeterli sınır ile çıkarılması temel hedeftir.
İyileşme Süreci
Hastalar genellikle 1–3 gün hastanede takip edilir
İlk günlerde ağrı ve şişlik normaldir
Yüz mimiklerinde geçici zayıflık olabilir
Günlük aktivitelere dönüş çoğunlukla 1–2 hafta içinde gerçekleşir
Boyun diseksiyonu yapılmışsa iyileşme süresi uzayabilir
Cerrahi bölgedeki yumuşak doku zaman içinde doğal şeklini alır.
Tükürük Bezi Kanseri Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen tümörler büyüyerek çevre dokulara yayılabilir; yüz sinirini etkileyebilir; lenf nodlarına geçebilir; çene kemiği, çevre kaslar ve damak dokusunda ciddi deformitelere yol açabilir. İleri aşamada uzak organ metastazı gelişme riski vardır.
Tükürük Bezi Kanseri Ölümcül Müdür?
Tümörün türü ve derecesine göre değişir. Bazı tükürük bezi tümörleri yavaş ilerlerken bazıları agresif seyirli olabilir. Erken teşhis ve cerrahi tedavi, sağkalım oranlarını belirgin artırır.
Prognozu etkileyen faktörler:
Tümör tipi
Evre
Lenf nodu tutulumu
Cerrahi sınır temizliği
Yaş ve genel sağlık durumu
Papiller ve düşük dereceli tümörlerde başarı oranı yüksektir; yüksek dereceli tümörlerde daha dikkatli takip gerekir.
Cerrahi Riskler Nelerdir?
Tükürük bezi ameliyatlarında riskler tümörün bulunduğu yere göre değişir:
Yüz sinirinde geçici zayıflık
Ağız içinde hassasiyet
Tükürük fistülü
Kanama veya enfeksiyon
Deneyimli cerrahilerle risk oranı minimuma indirilebilir.
Tükürük Bezi Kanserleri ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Ameliyat izi kalır mı?
Kesinin yeri ve planlamasına göre belirginlik azalır, zamanla doğal ten rengine uyum sağlar.
Yüz felci kalıcı olur mu?
Yüz siniri zarar görmezse geçici zayıflık görülebilir. Tümör siniri infiltre etmişse rekonstrüksiyon gerekebilir.
Tekrarlar mı?
Bazı tümör tiplerinde tekrar riski vardır; düzenli takip önemlidir.
Radyoterapi ameliyattan önce mi sonra mı yapılır?
Genellikle ameliyat sonrası uygulanır, ancak bazı durumlarda cerrahi öncesi planlanabilir.